Feike Asma (72) overleden

Geliefd, emotioneel en omstreden mens

Amsterdam - De organist Feike Asma is dinsdag na een langdurige ziekte in het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam overleden. Hij is 72 jaar geworden.

Asma, die onder meer studeerde bij Jan Zwart, begon zijn loopbaan in Den Helder, zijn geboorteplaats. Vervolgens werkte hij als kerkorganist in de Hooglandse Kerk in Leiden, de Lutherse Kerk in Den Haag en tenslotte in de Grote Kerk te Maassluis. Hij kreeg internationale bekendheid door talrijke concerten in het buitenland en tientallen grammofoonplaten.

Feike Asma was een zeer omstreden organist. Zijn vertolkingen en improvisaties werden enerzijds verguisd, anderzijds hemelhoog geprezen.

In zogeheten "officiële" organistenkringen werd hij, met name in de jaren zestig en zeventig, ternauwernood serieus genomen, een feit dat zonder enige twijfel mede bepaald is door de jaloezie van zijn collega's. Asma was wat betreft aantallen concerten en wat betreft hoge bezoekcijfers in Nederland onbetwistbaar kampioen.

Wanneer hij bijvoorbeeld om acht uur 's avonds in Bolsward een concert gaf, vertrokken in de loop van de middag van die dag uit heel Nederland zijn bewonderaars om erbij te kunnen zijn, en dat ze, evenals trouwens de organist zelf, na afloop vele uren onderweg waren naar huis, namen ze graag voor lief.

Feike Asma telde zijn bewonderaars vooral in orthodox-protestante kringen. Hij wist precies hoe hij de ook daar bestaande honger naar romantiek moest stillen, en hij deed dat met veel liefde voor zijn vak, altijd weer opnieuw. Hij wist ook, dat hij blootstond aan een soms wel gerechtvaardigde kritiek, maar dat risico nam hij graag op de koop toe.

Een van zijn specialiteiten was de orgelmuziek uit het Frankrijk van eind negentiende, begin twintigste eeuw. Wie de werken van Franck door Feike Asma heeft horen spelen, vergeet dat niet gauw, want deze organist gaf daarin ongeremd zijn emoties prijs en dat doen niet veel Nederlandse organisten hem na.

Feike Asma stoorde zich niet aan wat de mode voorschreef in zijn vak. Hij was en bleef zichzelf, en liet zich roem en misprijzen aanleunen, omdat hij besefte dat dit klaarblijkelijk bij zijn persoonlijkheid hoorde.

Een verwijt dat hij veelvuldig moest vernemen, was dat hij teveel op effect werkte. Dat was soms zeker waar, maar ter verdediging kan worden aangevoerd, dat hij daarmee veel mensen gelukkig heeft gemaakt. Ook voelde hij zich nooit te groot om zangers en zangeressen, die aan het begin van hun carriére stonden, bij een opname te begeleiden, of het nu ging om Bach of om een lied uit de bundel van Johannes de Heer.

Improviseren deed hij de laatste jaren niet veel meer. Maar de gave daartoe bezat hij in ruime mate. Eens heb ik een paar uur met hem mogen doorbrengen in "zijn kerk", de Grote Kerk te Maassluis. Feike Asma improviseerde toen alleen voor mij. Ik weet nu, hoe bevoorrecht ik toen ben geweest.

Wim Henk Bakker

Bron: Onbekend